Wydział Postaciologii



Strona główna
ZOO Akademii
AlbertJuchanowitz01.jpg

Albert Juchanowitz

(1817-ok. 1865?)

Albert Wilhelm Adam Juchanowitz urodził się w Gdańsku 6 grudnia 1817 roku. Już jako młody artysta w 1838 r. prezentował na wystawie w Gdańsku swoje widoki Gdańska i okolic (m.in. Oliwy czy Kartuz). Niektóre z nich były potem powielane techniką barwnej litografii, np. w zbiorze widoków Gdańska i okolic według pierwowzorów kilku autorów, litografowanym w 1838 r. przez Friedricha Bilsa i wydanym następnie przez Instytut Litograficzny A. Rahnkego w Królewcu. Poniżej zamieszczam jedną z tych litografii, zatytułowaną "Wejście do gdańskiego portu widziane z wschodniego mola".
AlbertJuchanowitz02.jpg
W latach 1838-39 Juchanowitz studiował malarstwo w gdańskiej Kunst- und Handwerkschule u Johanna Carla Schultza, a następnie jako stypendysta w Düsseldorfie w Kunstakademie (1840-42), gdzie jego nauczycielem był znany pejzażysta Johann Wilhelm Schirmer. Po powrocie pracował w Gdańsku jako nauczyciel rysunku. W tym okresie stworzył kilka wedut Gdańska, które ujawniają wpływy obu jego szkół i profesorów: od J. C. Schultza przejął Juchanowitz zamiłowanie do portretowania romantycznych zakątków rodzinnego miasta, natomiast ze szkoły düsseldorfskiej umiejętne operowanie światłocieniem, który pozwalał na budowanie nastroju większej tajemniczości.
AlbertJuchanowitz03.jpg
Jedna z wcześniejszych prac malarza, Dwór Artusa w Gdańsku (widok z ul. Chlebnickiej) z 1841 roku, wyraźnie nawiązuje do prac J. C. Schultza. Malowniczo spiętrzone stare, do pewnego stopnia zrujnowane budowle, zostały tu wykorzystane do wyrażenia romantycznego nastroju niepozbawionego pewnej nutki grozy.
AlbertJuchanowitz04.jpg
Również obraz Kościół św. Brygidy (1843) wywołuje nastrój tajemniczości, tym razem raczej idyllicznej niż groźnej. Bardziej niż w poprzednim obrazie widać tu wpływ szkoły düsseldorfskiej, szczególnie w grze świateł i cieni.
AlbertJuchanowitz05.jpg
Podobny charakter ma obraz Ulica Świętojańska w Gdańsku z 1849/50, znajdujący się w Westpreussisches Landesmuseum w Münster. Jest to raczej nastrojowy pejzaż miejski niż weduta o tematyce architektonicznej. Widać w nim już znaczną różnicę w stosunku do dzieł J. C. Schultza, dla którego tematem obrazu jest architektura. Dla Juchanowitza architektura stanowi jedynie scenerię, bardziej interesuje go budowanie nastroju obrazu.

Twórczość Alberta Juchanowitza spotykała się z uznaniem w rodzinnym Mieście. Zapewne dzięki finansowemu wsparciu miejscowych kół kupieckich artysta mógł podróżować po Europie, m. in. do Norwegii, gdzie namalował interesujący Widok Christanii (dzisiejszego Oslo) z 1851/52, zachowany w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku. W latach późniejszych wybrał się do Włoch; z tego okresu pochodzi, także znajdujący się w Gdańsku, Pejzaż rzymskiej Campanii (1862). Do Gdańska już nie powrócił. O ostatnich latach jego dość krótkiego życia wiadomo niewiele - w 1862 r. miał osiąść w Monachium, a kilka lat później - w 1865 r.? - zginął podobno podczas wycieczki w Alpy.


Opracował: prof. wirt. Pumeks

20 lutego 2006

Źródła ilustracji:
1. M.Gliński, "Ludzie dziewiętnastowiecznego Gdańska", Gdańsk 1994
2. Z katalogu wystawy "Grafika i obrazy z XIX i XX wieku ze zbiorów Muzeum Prus Zachodnich/Grafik und Gemälde des 19. und 20. Jahrhunderts aus den Sammlungen des Westpreußischen Landesmuseums. Wystawa w Starogardzie Gdańskim październik 2000 r. - luty 2001 r.".
3. M. i A. Szypowscy "Gdańsk", wydanie II, "Sport i Turystyka" 1983.
4. Muzeum Narodowe w Gdańsku, Copyright © Ryszard Petrajtis.
5. Z katalogu "25 Jahre Westpreussisches Landesmuseum 1975-2000", Münster 2000.

© Marcin Stąporek 2006
© 2004-2007