Wydział Symbolologii

Strona główna
ZOO Akademii

Gdańskie odznaczenia od 1945

Liczba odznaczeń gdańskich od 1945 r. do dzisiaj nie jest – jak widać – imponująca. Wprawdzie medali wydawanych z różnych okazji zarówno przez władze miejskie jak i wojewódzkie (np. medal 1000 – lecia Gdańska, medal „25 – lecia wyzwolenia Gdańska” itd.) było więcej, ale nie miały one charakteru odznaczeń. Co prawda bardzo często medale te wręczane były później zasłużonym osobom, ale na podobnej zasadzie jak nagrody pieniężne, kwiaty czy inne podarunki.

Odznaka honorowa „Za zasługi dla Gdańska”

Ustanowiona 2 lutego 1960 r. uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku. Odznaka (projektu Wiktora Tołkina) o wymiarach 25 x 21 mm, metalowa, posrebrzana, w formie stylizowanego polskiego orła (oczywiście „piastowskiego” – czyli bez korony). Na nim herb Gdańska i napis „ZA ZASŁUGI DLA GDAŃSKA”. Na odwrocie odznaki znajduje się agrafka umożliwiająca jej przymocowanie do ubioru.
GdanskieOdznaczenia01.jpg

Gdańska odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej”

Ustanowiona 15 października 1964 r. uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku. Odznaka (projektu Bolesława Siemianowskiego) w formie okrągłego, posrebrzanego medalu o średnicy 50 mm. Na awersie stylizowany rysunek przedstawiający gryfa pomorskiego trzymającego w szponach tarczę z orłem polskim, otoczonego piętnastoma herbami miast województwa gdańskiego (stylizacja posunięta niestety dość daleko – w niektórych przypadkach trudno się domyślić o które herby chodzi). Na rewersie, na tle wybrzeża morskiego ułożony w trzy wersy napis „ZASŁUŻONYM ZIEMI GDAŃSKIEJ”.
GdanskieOdznaczenia02.jpg GdanskieOdznaczenia02a.jpg
awers

rewers

Medal Świętego Wojciecha i Medal Księcia Mściwoja II

Medale omówione razem ze względu na wiele cech wspólnych. O ile patrona pierwszego z nich przedstawiać nikomu nie trzeba, o tyle o Mściwoju II nie wszyscy jeszcze mogli słyszeć (a szkoda) – był to ostatni władca z wschodniopomorskiej dynastii książąt – to on w testamencie przekazał Pomorze Gdańskie Przemysłowi II.
Oba medale są honorowymi odznaczeniami Rady Miasta Gdańska przyznawanymi za wybitne zasługi na rzecz Miasta. Medal św. Wojciecha przedstawia na awersie postać męczennika spoglądającego na „Urbs Gyddanyzc” z podpisem ŚW. WOJCIECH A.D. 997 S. ADALBERTUS. Na rewersie tkanina spięta obręczą z herbem Miasta i napis „GDAŃSK DZIĘKUJE”.
Medal Mściwoja drugiego na awersie przedstawia głowę tego władcy z podpisem „KSIĄŻĘ MŚCIWÓJ II” oraz datami panowania (1266 – 1294). Obok głowy księcia zmieściły się jeszcze polski orzeł i pomorski gryf. Rewers medalu przedstawia najsłynniejsze gdańskie budowle (Bramę „Złotą” – Długouliczną; Kaplicę Królewską; Dwór Artusa; Kościoły św. Katarzyny i Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny; Ratusz Prawomiejski i Wieżę Więzienną) ukazane w bardzo dziwnej, nierzeczywistej perspektywie oraz szarfę z dewizą miasta „NEC TEMERE NEC TIMIDE”.
Oba medale są wykonane w srebrze, odznaczeni dostają zarówno właściwy medal (wraz z pudełkiem), jak i miniaturkę z metalową zawieszką na agrafkę, służącą do noszenia na ubraniu – miniaturka taka widoczna na zdjęciu z awersem medalu Mściwoja II.
Medale mogą zostać przyznane obywatelom polskim i zagranicznym, a także instytucjom i organizacjom. Jak podaje oficjalna strona Miasta (www.gdansk.pl) przyznaje je się tym, „(...) których działania przyczyniły się do rozsławienia imienia Gdańska zarówno w regionie, kraju jak i na świecie. Kapituła nagradza osoby, które podejmują wszelkie publicznie pożyteczne inicjatywy. Oba medale otrzymują osoby wyróżniające się poprzez swoją pracę bądź zainteresowania, które swoim działaniem wyrastają ponad przeciętność. Działania dostrzegane i nagradzane przez Kapitułę dotyczą wszystkich dziedzin życia: kultury, nauki, służby zdrowia, gospodarki.
Dodatkowo medalem św. Wojciecha nagradzani są ludzie, którzy pracują na rzecz współpracy i pojednania między narodami oraz wyróżniają się działając na rzecz tolerancji i dialogu między przedstawicielami różnych wyznań i religii. Medal św. Wojciecha przyznawany jest osobom, które swym działaniem i pracą przekraczają granice regionów i państw.
Oba medale przyznaje dziewięcioosobowa Kapituła powoływana na 4 lata przez Radę Miasta Gdańska. Regulamin przyznawania medali określa, iż każdego roku Kapituła może przyznać maksymalnie 6 medali św. Wojciecha oraz 12 medali księcia Mściwoja.
Pierwsze medale Rada Miasta Gdańska przyznała w 1997 r. Medalem św. Wojciecha nagrodzonych zostało 32 laureatów, medale Księcia Mściwoja kapituła przyznała 79 osobom”.
Trochę dziwne, że patronem pojednania, tolerancji i dialogu międzyreligijnego staje się św. Wojciech, ale cóż....
GdanskieOdznaczenia03.jpg GdanskieOdznaczenia04.jpg GdanskieOdznaczenia05.jpg GdanskieOdznaczenia06.jpg
Medal Mściwoja II (awers) i miniaturka medalu

Medal Mściwoja II (rewers)

Medal św. Wojciecha (awers)

Medal św. Wojciecha (rewers)

Odznaka Pamiątkowa 1 Gdańskiej Brygady Obrony Terytorialnej

Odznaka, której pierwsze nadania nastąpiły we wrzesniu 1995 r., została zaprojektowana przez Wojciecha Szczepańca w formie maltańskiego krzyża z srebrnymi kulkami na końcach ramion. Krzyż emaliowany na niebiesko z żółtą obwódką, obrzerza nieemaliowane (srebrne). Na ramionach krzyża litery BOT. Na środek krzyża nałożone dwa skrzyżowane karabiny, a na nich z kolei nałożony herb Gdańska.
Wymiary odznaki 43x43 mm.
GdanskieOdznaczenia07.jpg

Odznaka pamiątkowa 35 Batalionu Obrony Wybrzeża

Batalion stacjonował w koszarch przy ul.Słowackiego we Wrzeszczu.
Odznaka o wymiarach 48x35 mm w formie nieregularnej złoconej tarczy z niebieską bądź granatową (były dwie wersje) kotwicą. Na kotwicę nałożony złocony herb Gdańska (niestety krzyże również złocone). Z lewej (od strony patrzącego) strony kotwicy umieszczony przypominający "kałasznikowa" karabinek, a z prawej biało-czerwona flaga ze złoconą cyfrą "35".
Odznaka wykonana w pracowni Stanisława Śliwy w Gdyni.
GdanskieOdznaczenia08.jpg

Odznaka pamiątkowa 3 Ośrodka Kierowania Ruchem Lotniczym

Odznaka w formie wielokątnej tarczy mającej symbolizować pionowy statecznik samolotu. Górna część odznaki podzielona na dwie części - po prawej (od strony patrzącego ) herb Gdańska, po lewej na niebieskim tle wieża radiolokacyjna i startujący pionowo odrzutowiec, za którym "ciągnie się" smuga gazów.
Na dole odznaki złoty napis "3 OKRL" na białym tle oraz szachownica lotnicza.
Odznaka w dwóch wersjach - pierwsza z pracowni Stanisława Śliwy w Gdyni, o wymiarach 35x33 mm, druga z pracowni Tomasza Wójtowicza w Łodzi, o wymiarach 40x35 mm. Ta druga różni się nieco detalami - przede wszystkim tym, że gdańskie godło, szachownica i odrzutowiec są nakładkami.
GdanskieOdznaczenia09.jpg GdanskieOdznaczenia10.jpg
odznaka z pracowni S. Śliwy

odznaka z pracowni T. Wojtowicza

Opracował: prof. wirt. Danziger

Ilustracje:
1, 4-7 - prof. wirt. Danziger
2, 3 - prof. wirt. Pumeks
8 - www.falerystyka-odznaki.republika.pl
9 - Jayms
10, 11 - Wojciech Rylski

Serdeczne podziękowania:
- za pomoc techniczną – dla prof. wirt. Martina Langfuhrterka
- za udostępnienie medali św. Wojciecha i Mściwoja II – dla Pana Piotra Spyry, asystenta przewodniczącego Rady Miasta Gdańska.

28 czerwca 2005
© Aleksander Petelski 2005
© by Akademia Rzygaczy Members