Wydział Archistologii



Strona główna
ZOO Akademii

Baszta Dominikańska Kiek en den kök

Baszta Dominikańska, zbudowana w XV w., stanowiła element północnej linii fortyfikacji Głównego Miasta, oddzielających je od Starego Miasta. Zwana była wśród Gdańszczan "Kiek en den kök" - czyli "spójrz do kuchni" - ponieważ mówiono, że strażnicy miejscy mogli z jej górnego piętra zaglądać do pomieszczeń kuchni Klasztoru Dominikanów. Plotka mówiła, że to co tam gotowano odbiegało niejednokrotnie od surowych zasad mniszej ascezy.
1.jpg 2.jpg
Baszta sąsiadowała od zachodu z wysoką wieżą obserwacyjną, przez Polaków nazwaną "Basztą Jacek", a od wschodu z krępą i potężną Basztą Klasztorną.
Trzypiętrowa budowla, zwieńczona była gankiem strzelniczym o pięciu sporych oknach od strony fosy. W najniższej kondygnacji miała również dwie strzelnice do ostrzału z flanki ewentualnych agresorów atakujących mury. Miała również wyjścia na mur na poziomie chodnika strzelniczego. Od strony Miasta poza wejściem na poziomie gruntu, w płaskiej części fasady znajdowały się jeszcze dwa, dość duże otwory okienne.
Baszta spłonęła w trakcie oblężenia Gdańska w czasie wojen napoleońskich. Nie została nigdy odbudowana. Zaadaptowała ją roślinność, bujnie rozwijając się na pozbawionym dachu wierzchu wieży. To spowodowało, że Gdańszczanie nadali wieży nową nazwę: "Blumentopf" (kwietnik lub donica).
3plac.jpg
Widok Baszty Dominikańskiej pod koniec XIX wieku - tuż przed rozbiórką

Pod tą nazwą baszta funkjonowała aż do roku 1897, kiedy to została rozebrana. Miejsce, w którym stała zostało oznaczone na nawierzchni placu, ułożonym z kolorowych płyt zarysem murów wieży.
Nazwa "Kiek en den Kök" przeszła na pobliską wieżę obserwacyjną, po wojnie przezwaną "Basztą Jacek".
Miejsca, w której stała Baszta Dominikańska należałoby szukać między północną bramą Hali Targowej, a pawilonami handlowymi przy Podwalu Staromiejskim, stojącymi na schronie przeciwlotniczym. Zarys wieży i przylegającego do niej muru został ostatnio mniej więcej odtworzony podczas remontu nawierchni chodnika po północnej stronie Hali.

Tuż obok Baszty Dominikańskiej, nieco ku wschodowi, stała baszta Klasztorna - gdanisko klasztoru Dominikanów. Miała formę dużo mniej wyrafinowaną od Kiek en den Kök - była prostopadłościanem z kilkoma strzelnicami i przepustem, odprowadzającym nieczystości klasztorne do miejskiej fosy.
rekon.jpg
Opracował: prof. wirt. Grün
Ilustracje:
1), 2), 4) i 5): rekonstrukcja: prof. wirt. Grün
3) Archiwum Akademii Rzygaczy

24 maja 2004

© 2004 Aleksander Masłowski

© 2004-2009