Wydział Symbolologii

Strona główna
ZOO Akademii

Pomnik Regimentu Diericke'go

W pobliżu istniejącego do dziś wśród fortyfikacji Gradowej Góry pomnika żołnierzy rosyjskich, którzy postradali życie podczas oblężeń Gdańska znajdował się niegdyś niepozorny niewielki pomnik, złożony z białego kamienia, klombu i ogrodzenia z pojedynczego łańcucha na czterech słupkach. Dzisiaj nie ma po nim śladu. Był to pomnik żołnierzy tzw. „Regimentu Diericke’go” (Regiment Diericke) później nazwanego 4. Wschodniopruskim Regimentem Grenadierów Nr 5, którzy zginęli podczas zażartej obrony znajdującego się od kilkudziesięciu lat pod pruską okupacją Miasta, przed kolejnym, acz nie ostatnim okupantem, armią cesarza Francuzów. Ówczesna nazwa regimentu, przed wprowadzeniem arcyskomplikowanej numeracji jednostek pruskiej armii, nawiązywała do nazwiska jego pierwszego szefa. Utworzony został utworzony w 1689 r. w Braunsbergu (Braniewie) i był jedną z najstarszych jednostek piechoty w pruskiej armii. Od 1818 r. stacjonował w Gdańsku.
W 1807 r. przydzielono mu kluczowy dla obrony Miasta odcinek – fortyfikacje Góry Gradowej. Dowodził nim major von Horn. Strategiczne znaczenie Hagelsbergu było tak wielkie, że Francuzi atakowali go z niesamowitym uporem. Walki trwały dniem i nocą od 6 do 19 maja 1807 r., a dzienne straty Regimentu Diericke’go szacowano na 50 ludzi. Cała placówka została dokładnie przeorana pociskami artyleryjskimi. Mały Korsykanin w trójkątnym kapeluszu, wizytując gdańskie fortyfikacje po kapitulacji twierdzy, wyrażał zdziwienie, że załoga Góry Gradowej tak długo stawiała tam skuteczny opór. Ale jeszcze zanim doszło do kapitulacji, a już o niej głośno mówiono, żołnierze Regimentu, za pośrednictwem swojego dowódcy, prosili komendanta Miasta, gen. Kalkreutha o pozwolenie na złożenie uroczystego ślubowania walki do ostatniego żołnierza.
PomnikRegimentuDierickego01.jpg
Te właśnie dramatyczne wydarzenia zostały upamiętnione niepozornym pomniczkiem, który ustawiono tuż przy ulicy Am Hagelsberg (dz. Dąbrowskiego). Lakoniczny napis na wierzchu kamienia miał następującą treść:

Regiment Diericke
4. Ostpreußiches Grenadier-Regiment Nr. 5
6. bis 19. Mai 1807.

Bohaterska obrona Góry Gradowej została doceniona. Wielu żołnierzy awansowano. Jeden z awansowanych, o ciekawym nazwisku „Kowalzik”, został z czasem komendantem Miasta. Dowódca obrony, major von Horn, został wkrótce komendantem twierdzy w Kołobrzegu. Od Miasta otrzymał regiment obraz przedstawiający bitwę pod Termopilami.
Nie udało mi się jak dotychczas ustalić dokładnej lokalizacji ani precyzyjnych ram czasowych istnienia pomnika. Z całą pewnością istniał już w roku 1908, a przetrwał według relacji świadków aż do lat 60-tych, kiedy to został zlikwidowany w związu z przebudową ulicy Dąbrowskiego. Według wszelkiego prawdopodobieństwa stał w miejscu, w którym obecnie przebiega chodnik wzdłuż ulicy, mniej więcej na wysokości pomnika żołnierzy rosyjskich.

Opracował: prof. wirt. Grün

Zdjęcie pomnika pochodzi z książki B. Arke, Danzigs Kriegsdenkmäler, Danzig 1908

Dziękuję za informacje o lokalizacji i okolicznościach likwidacji pomnika, które przesłał mi p. Marek Rapior.

12 września 2006
© 2006 Aleksander Masłowski
© by Akademia Rzygaczy Members