Biblioteka

Strona główna
ZOO Akademii

Statut Dworu Artusa z 1631 r.

Jedyny znany odpis tego dokumentu zamieścił Reinhold Curicke swoim dziele Der Stadt Danzig historische Beschreibung z 1687 r. (s. 55-56). Jest to jeden z wielu statutów wydanych w ciągu kilku wieków funkcjonowania Dworu w roli najelegantszej pijalni piwa.
Tekst wymaga kilku słów komentarza.
Wyraz „Schenker”, przetłumaczony jako „szynkarz”, oznaczał w rozumieniu twórców statutu osobę, która podawała piwo gościom Dworu zasiadającym w ławach. Najbliższym współczesnym określeniem byłby tu po prostu „kelner”.
„Zapfer” – przetłumaczony jako „czopowy” – to pracownik napełniający naczynia piwem.
Przywołanie w ostatnim punkcie „oficjanci” to pracownicy dworu, a więc właśnie szynkarze, czopowi i muzykanci.
Sztof (niem. Stoff) to miara objętości odpowiadająca 3 litrom. Jak więc widać podstawowa porcja piwa podawana w Dworze Artusa („każdemu, kto piwa zażąda utoczyć pół lub cały sztof”) była dość duża.

Oto treść statutu:
1. Erstlich soll der Keller desz Nachmittags, sobald es 3 geschlagen, geöfnet und umb 5 wieder geschlossen werden. Auf den Abend umb 7 Uhr soll er abermals geöfnet und umb 10 Uhr wieder geschlossen werden. Wie solches von alteres vermöge des Hofes Gerechtigkeit gebräuchlich gewesen. 1. Po pierwsze piwnica winna być otwierana po południu gdy godzina trzecia wybije, na powrót zaś zamykana kiedy wybije piąta. Wieczorem będzie otwarta od siódmej, a o dziesiątej na powrót zamknięta. Jak to było w dawnych prawach Dworu.
2. Welcher in der Bancke trinken will, dem soll der Schenke zur probe des Biers ein Polchen geben, da er aber weiter trincken will, soll er seinen Wirth zahlen. 2. Kto chce w ławie pić, temu niech szynkarz da nieco na spróbowanie, ale jeśli zechce dalej pić niech gospodarzowi płaci.
3. Es soll allen Schenken gäntzlich verboten seyn, irg einen Vorraht an Bier aufzutragen. 3. Zabronione jest wszystkim szynkarzom, aby piwo z własnego zapasu podawali.
4. Auf den Vorbänken wie auch in der Bancke unter S. Georgen soll kein Bier zu trinken gestatted werden. 4. Na przednich ławach jak i na ławie pod św. Jerzym nie wolno podawać piwa.
5. Ebenmässig soll auch in der Zapfer Kammeren kein Bier zu trincken vergönt noch zugelassen werden, weil es zu allerhand Verdacht Ursach giebet und den Aelterleuten zu Schadem Gereichet. 5. Jednako nie wolno też pozwalać na picie piwa w komorze gdzie się piwo z beczek toczy, która powinna pozostawać zamknięta, ponieważ prowadzi to do wszelkich podejrzeń które mogą szkodzić Starszym.
6. Die Schenken sollen das Bier nicht häufig und zwar ausz keinem vorsetzlichen Muttwillen, wie ofters geschehen, in die Schenkbancke giessen, sonderen es in den Bäncken ausztrinkien lassen damit nicht viel unnötiges Spielbier den Aelterleuten zu Schaden gemacht werde. 6. Szynkarzom nie wolno zbytnio i rozmyślnie, jak to się nieraz zdarzało, pozwalać na to, by piwo rozlewało się na ladzie, ale je w ławach do picia podawać tak, aby zbyt dużo zlewek nie powstało ze szkodą dla Starszych.
7. Die beyden Zapfer sollen einem jeden, der Bier hohlet, einen halben oder Stoff Bier zapfen und dahin, so viel müglich ist, sich befleissen, damit ein jeder für sein Geld richtige Maasz bekomme, so fern sich aber der Hohler desz Biers nicht wollte daran begnügen lassen, auf den Fall sol eine richtige halben Maasz im Keller vorhanden seyn unm ihm damit zugemessen werden. 7. Obaj czopowi mają każdemu, kto piwa zażąda utoczyć pół lub cały sztof, o to dbając by każdemu uczciwie dać taką miarę za jaką zapłacił, gdyby jednak kto nie był z tego zadowolony, ma być na to w piwnicy prawy wzorzec pół miary, którym by można ilość piwa zmierzyć.
8. Die Hoff-Pfeiffer sollen von Pfingsten bisz Michaelis desz Mittwochs und Sonnabends desz Nachmittags umb 3 Uhr oben auffm Hoffe von der Gallerey abzuspielen schuldig seyn, wie solches von alters gebräuchlich. 8. Dworscy fletniści od Zielonych Świątek po św. Michała zawsze w środy i soboty po południu o trzeciej godzinie u góry w Dworze na galerii grać mają, jak to w dawnym jest zwyczaju.
9. Wenn die Hoffe-Pfeiffer und Hoff-Violisten ihr Hoff-Recht gemacht haben soll jeder Partey 2 Stoff Bier gezapfet werden. 9. Gdy fletniści jak i wioliniści Dworu swe we Dworze obowiazki spełnią, jednym i drugim ma być dane po 2 sztofy piwa.
10. Dieses ist den vier Schencken und 2 Zapfern in acht zu haben und demselben sich gemäsz zu verhalten, ernslich, auch bey Verlust ihres Dienstes gebohten und befohlen worden, und was auch der Keller-Meister zu Abschaffung anderer Miszbräuche dem Hoffe zum besten anorden würde, demselben sollen się gleichfals folge leisten und sich ihm nicht wiedersetzen, alles bey Straffe der Hoff-Herren. 10. Czterej szynkarze i dwaj czopowi to mają mieć na uwadze i tego sumiennie przestrzegać pod groźbą utraty służby, co się im przykazuje i nakazuje i co by Mistrz Piwnicy dla zapobieżenia nadużyciom najlepszego dla Dworu był zarządził, to mają przetrzegać i się nie przeciwić, a to pod karą Panów Dworu.
11. Was letzlich von den Aelterleuten erwehnet worden, ob Man den Officianten eine Mahlzeit geben und wie es damit soll gehalten werden: Solches haben die Hoff-Herren daheim gestellet, dasz es bey vorigem Gebrauch verbleiben und diszfalls nach der Zeit und Tages Gelegenheit gespeiset werden soll, damit die Officianten sich werden vergnügen lassen und zufrieden sein. 11. Co na koniec od Starszych napomkniętym zostało, czy oficjantom posiłek ma być dany i jak to ma być urządzone: tak to na miejscu rozstrzygnęli Panowie Dworu, że wszystko pozostaje, jak było w zwyczaju i że w miarę czasu i okazji posilać się mają by syci i zadowoleni byli.
Actum am 1. Monatstag Maji Anno 1631. Dan 1. dnia miesiąca Maji Anno 1631.
Opracowanie i tłumaczenie: prof.wirt. Grün przy wydatnej pomocy prof.wirt. Starego Szkota

27 maja 2006
© by Akademia Rzygaczy Members