Biblioteka

Strona główna
ZOO Akademii

Rozporządzenie mianujące Alberta Forstera Głową Wolnego Miasta Gdańska z sierpnia 1939 r.

Tuż przed końcem funkcjonowania Wolnego Miasta Gdańska, rozporządzeniem Senatu z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1939 r., powołano nowy organ naczelny korporacji gdańskiej – „Głowę Państwa” (Staatsoberhaupt), którym mianowano gdańskiego Gauleitera NSDAP, Alberta Forstera. Rozporządzenie nie wymieniało kompetencji „Głowy Państwa” – co z jednej strony odzwierciedlało fakt, że były one w praktyce nieograniczone, a z drugiej strony miało zapewne uchronić ten akt od zarzutu niezgodności z gdańską konstytucją. Nie ulega jednak wątpliwości, że rozporządzenia Senatu w sprawie „Głowy Państwa” nie można uznać za legalne. Po pierwsze ustanowienie nowego naczelnego organu władzy należało przeprowadzić w trybie wymaganym dla zmiany konstytucji.
Po drugie rozporządzenie było sprzeczne z artykułem 39 konstytucji, który najwyższą władzą krajową ustanawiał Senat. Wprawdzie rozporządzenie nie precyzowało kompetencji „Głowy Państwa”, ale wszelkie możliwe kompetencje, jakie organ ten mógł mieć, konstytucja rezerwowała dla Senatu (a trudno wyobrazić sobie, by „Głowa Państwa” miała być pozbawiona wszelkich kompetencji).
Po trzecie wreszcie ustanowienie „Głowy Państwa” i mianowanie na to stanowisko konkretnej osoby w drodze aktu wydanego przez organ władzy wykonawczej można uznać za sprzeczne z zawartą w art. 4 konstytucji zasadą, że władza zwierzchnia należy do ludu.
Rozporządzenie de facto zwerbalizowało tylko istniejący już od dłuższego czasu stan rzeczy – Forster był wówczas najważniejszą osobą w Gdańsku.

Verordnung betreffend das Staatsoberhaupt der Freien Stadt Danzig vom 23. August 1939

Rozporządzenie w sprawie Głowy Państwa
Wolnego Miasta Gdańska
z dnia 23 sierpnia 1939 r.

Auf Grund des Abschnittes I und des § 2 des Gesetzes zur Behebung der Not von Volk und Staat vom 23. 6. 1933 (GBl. S. 273) und des Gesetzes zur Verlängerung dieses Gesetzes vom 5. 5. 1937 (GBl. S. 358a) wird folgendes mit Gesetzeskraft veordnet: Na podstawie rozdziału I i § 2 Ustawy o likwidacji zagrożenia dla Narodu i Państwa z dnia 23 czerwca 1933 r. (GBl. S. 273) i ustawy przedłużającej obowiązywanie tejże ustawy z dnia 5 maja 1937 r. (GBl. S. 358a), postanawia się z mocą ustawy co następuje:
Artikel I Artykuł I
Der Gauleiter von Danzig ist das Staatsoberhaupt der Freien Stadt Danzig. Gauleiter Gdańska jest Głową Państwa Wolnego Miasta Gdańska.
Artikel II Artykuł II
Die Verordnung tritt am 23. August 1939 in Kraft. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 23 sierpnia 1939 r.
Opracowanie i tłumaczenie: prof. wirt. Danziger na podstawie tekstu zamieszczonego w: Hans Viktor Böttcher Die Freie Stadt Danzig. Wege und Umwege in die europäische Zukunft. Historische Rückblick, staats- und völkerrechtliche Fragen.

Serdeczne podziękowania za pomoc dla pani Miłosławy Borzyszkowskiej-Szewczyk i prof. wirt. Grüna.
© Aleksander Petelski 2006
© by Akademia Rzygaczy Members