Biblioteka

Strona główna
ZOO Akademii

Prawo wekslowe miasta Gdańska z 1701 roku

PrawoWeksloweMiastaGdańska01.jpg
Prawo wekslowe miasta Gdańska
z ułożenia wszystkich ordynków
opublikowane
dnia 8 marca 1701 roku
Ponieważ z doświadczenia wiadomo, jakiego rodzaju oczywiste niekorzyści wynikają dla kupców w sprawach weksli, a co im przychylne, zaradzić trzeba bezprawiu i licznym nadużyciom, które okazje do dużych wybiegów dają, aby w przyszłości nie miało to
więcej miejsca, należy temu możliwie zapobiec. Jest to tym potrzebniejsze, im więcej zamieszania w handlu, od którego pomyślności i rozkwitu w dużej mierze powodzenie tego
miasta zależy: Wiec Szlachetna Rada, zważywszy na potrzebę, że dotychczasowy brak w tych sprawach pisanego prawa może być pretekstem do niepowołanych działań, wzorem innych znakomitych miast handlowych, aby w przyszłości nikt nie mógł się tłumaczyć niewiedzą, sporządziła na piśmie z ułożenia wszystkich ordynków prawo wekslowe i do ogólnej wiadomości drukiem podaje, zastrzegając powszechną konsultacje przy jego zmianie, interpretacji, ograniczeniu, rozszerzeniu lub nawet zniesieniu, gdyby wymagały tego sprawy, czasy oraz sytuacja kupiecka i potrzeba.

I.
Jeśli wystawiono weksle, remitent lub cedent winien trasantowi lub wystawcy wypłacić ich wartość przy przekazaniu (czy są to solą, prima lub jakkolwiek by się nazywały) natychmiast i dokładnie. A jeśli przed odejściem najbliższej poczty nie nastąpiła jeszcze zapłata wartości, to jej egzekucję należy przenieść w trybie natychmiastowym na te osobę i jej majątek, która zapłaty należycie nie dokonała, a wobec dłużnika nie można mieć zarzutów, wyjąwszy bezzwłoczne dokonanie zapłaty.

II.
Każdy remitent lub cedent jest zobowiązany otrzymany weksel, czy to płatny po okazaniu czy też w określonym terminie przesłać pierwszą lub najbliższą pocztą do akceptacji, obojętnie czy przesyłka nastąpi pocztą konną przez Cleve, czy wozową przez Hamburg. Ponieważ ktoś może być w tym opieszały i wystawca może ponieść przez to dowodne szkody, dlatego szkodą należy obciążyć remitenta, jeśli ten nie potrafi udowodnić, że dostarczenie weksla do akceptacji we właściwym czasie było utrudnione przez szczególne przypadki.
Jednak gdy weksle prima wysłane są do akceptacji, każdy może się posłużyć wekslami secunda, byle nie zaniedbał terminu płatności, chyba że jest to sam remitent lub ten indosant, który posiadał weksel jako ostatni. Jeśli jednak po terminie płatności zbankrutuje ten, który zaakceptował i płacić powinien, to ten, który się spóźnił i nie zażądał pieniędzy w terminie płatności, gdy akceptant był jeszcze w dobrej kondycji, ponosi szkodę i nie ma roszczeń do wystawcy.

III.
Aby uniknąć nieporządku, należy w przyszłości datować wszystkie weksle w tym dniu pocztowym, w którym dany weksel może być wysłany. W związku z tym, choć był to jakiś czas temu inny dzień, nikt nie może w przyszłości się ważyć weksla podpisanego przed odejściem dzisiejszej poczty wystawiać z datą poprzedniej poczty.

IV.
Podobnie każdy wystawca jest zobowiązany przesłać pierwszą pocztą należne avizo o swoim wekslu temu, na kogo jest wystawiony, a jeśli to zrobić zaniecha, należy powstałe z tego tytułu szkody jemu samemu i na jego rachunek przypisać

V.
Jeśli chodzi o prezentowanie i akceptowanie weksli, to własny weksel, czy jest on jeszcze w pierwszej ręce czy przekazany innym, nie wymaga szczególnej prezentacji ani akceptacji, lecz dłużnik jest zobowiązany, także po terminie płatności, do jego zapłacenia lub musi oczekiwać, że według prawa wekslowego prowadzone będzie przeciw niemu postępowanie. Także wtedy, gdyby dłużnik umarł, jego własny weksel nie może być tak samo prezentowany jego spadkobiercom do akceptacji, lecz wedle prawa wekslowego spadkobiercy są zobowiązani do uiszczenia zapłaty pod karą rychłej egzekucji.

VI.
Tymczasem do uznania dłużnika pozostaje, gdy upływa termin płatności, a pieniądze nie są odebrane, czy chce on te pieniądze prawnie zdeponować, czy u sobie dłużej zachować.

VII.
Jeśli jednak weksel wróci z protestem, to posiadacz jest zobowiązany zgłosić się z nim wkrótce do wystawcy, a gdyby ten był nieobecny musi jego żonę, dzieci lub innych domowników i służbę poinformować o czym chce z wystawcą rozmawiać. W przeciwnym razie, gdyby tu czego zaniedbano, sam ponosi wynikające z tego szkody i nie może wnosić roszczeń do wystawcy.

VIII.
Wystawca winien jest w odpowiedzi na informację i dostarczenie protestu dać cedentowi rychłe i przyzwoite zabezpieczenie kapitału, lagio, kosztów i przewidywanych szkód poprzez dostateczną, wiarygodną kaucję lub przedstawienie wystarczającego zastawu, aby jego zaprotestowany weksel mógł być w dniu płatności przez kogokolwiek lub przez niego samego przy pomocy weksla, weksla zwrotnego, prowizji i kosztów prawidłowo wykupiony i zapłacony. Chyba żeby podpisany weksel anulowano, a wystawca skasował go po otrzymaniu od cedenta pieniędzy wraz z lagio, interesse i wszystkimi kosztami. To ma też miejsce, a wystawca pozostaje zobowiązany wobec cedenta do kaucji, gdy odnośnie właśnie zaakceptowanego weksla nadchodzi wiadomość, że akceptant przed terminem płatności zbankrutował, i dlatego nastąpiłby protest.

IX.
Jeśli jednak trasant z powodu nie dostarczonego avizo lub z innych przyczyn miałby wątpliwości, czy natychmiast udzielić pełnej akceptacji i prosiłby posiadacza, aby wstrzymał się z protestem do najbliższej poczty, przyrzekając, że w tym czasie zdecyduje, czy chce weksel zaakceptować czy odesłać z protestem, to posiadacz może czekać tak długo: nie jest jednak do tego zobowiązany. Gdy jednak przed odejściem najbliższej poczty akceptacja rzeczywiście nie nastąpi, winien zaprotestować, a protest przesłać pierwszą pocztą, W innym razie ponosi ryzyko i odpowiedzialność za zapłatę wobec tego, kto mu weksel przysłał.

X.
Kto chce weksel akceptować, ten jest zobowiązany udzielić akceptacji koniecznie bez żadnego warunku lub zastrzeżenia, a taka akceptacja winna być sporządzona na wekslu przez akceptanta, obojętnie na jak krótki termin weksel opiewa, starannym własnoręcznym pismem, z załączeniem imienia i nazwiska, a także daty. Jeśli akceptację sporządzają pełnomocnicy trasanta to muszą wpisać własnoręcznie zarówno swoich pryncypałów, jak też swoje własne imiona i nazwiska, a także datę akceptacji. W innym razie posiadacz nie jest zobowiązany do przyjęcia akceptacji, ale może, tak jakby akceptację całkowicie odrzucono, zaprotestować.

XI.
Jeśli komu zaprezentowano weksel, a ten nie chce go zaakceptować, może zrobić to osoba trzecia przez wyręczenie wystawcy lub indosanta. Ten trzeci akceptant winien przed notariuszem, który w imieniu posiadacza sporządza protest przeciw trasantowi z powodu braku akceptacji, osobiście złożyć deklaracje, że on ten weksel przez wyręczenie wystawcy lub indosanta akceptuje. Obok akceptacji należy wpisać na wekslu nazwisko wystawcy lub indosanta, dla którego on ten weksel przez wyręczenie akceptuje. Notariusz musi także dołączyć tę akceptację, tak jak ją akceptant zadeklarował, do protestu i wydać ją posiadaczowi, a ten, kto weksel z dopiskiem par honneur de lettre zaakceptuje, staje się w pełni dłużnikiem i winien uiścić zapłatę. Mimo klauzuli, że zaakceptował weksel tylko par honneur nie może się w żadnym razie uchylać. Jednak posiadacz decyduje, czy przyjmie lub nie osobę trzecią, która oferuje się zaakceptować weksel przez wyręczenie wystawcy lub indosanta. Żaden notariusz nie jest uprawniony, jeśli osoba trzecia zgłosi się u niego do akceptacji, taką deklarację bez wiedzy i zgody posiadacza przyjąć i zanotować.

XII.
Jeśli po dokonanej i przyjętej akceptacji przez osobę trzecią trasant zadeklaruje, że przyjmie i zapłaci zaprotestowany weksel, pierwszy akceptant nie musi ustąpić, chyba że uczyni to dobrowolnie lub otrzyma od trasanta zwrot poniesionych kosztów wraz z prowizją w wysokości 2/3 procent.

XIII.
Skoro osoba trzecia na mocy dokonanej akceptacji zobowiązała się wykupić weksel wraz z poniesionymi kosztami, może ona po dokonaniu zapłaty cieszyć się przypadającymi w udziale posiadaczowi weksla prawami i roszczeniami. Może też domagać się od wystawcy lub tego, dla którego weksel wykupiono, spłaty kapitału wraz z kosztami i prowizją. Gdyby się zdarzyło, że wystawca i ten, kto przez zaręczenie weksel zaakceptował i wykupił przed lub po terminie płatności, staną się niewypłacalni, a ten trzeci nie mógłby powetować sobie u nich strat poniesionych z powodu dokonanej zapłaty, to nic przeciw innym zainteresowanym nie zdziała, a musi pokryć szkody.

XIV.
Jeśli weksle są zaprotestowane z powodu odmowy akceptacji i nie znajdzie się osoba trzecia wymieniona w art. XI, która złoży akceptację przez wyręczenie wystawcy lub indosanta, albo posiadacz nie zgadza się na przyjęcie tej osoby trzeciej, wtedy posiadacz jest zobowiązany odesłać weksel i protest pierwszą pocztą, aby można ponownie żądać od wystawcy wartości wraz z wekslem zwrotnym, protestem, prowizją, porto i wszystkimi innymi kosztami i szkodami.

XV.
Jeśli weksle są wystawione na osoby, które nie mieszkają w miejscowości, gdzie według weksla ma nastąpić zapłata, wymagane jest, aby posiadacz przesłał je niezwłocznie do akceptacji, ponieważ przy akceptacji winien akceptant zapisać, do kogo ma się zgłosić posiadacz w terminie płatności. Jeśli zapłaty nie dokonano, posiadacz może zaprotestować przeciw nieobecnemu akceptantowi z powodu niedokonanej zapłaty, a protest i weksle odesłać, ponieważ akceptant jest zobowiązany spowodować należną zapłatę, a posiadacz nie jest zobowiązany do szukania pieniędzy gdzie indziej niż w miejscu zapłaty. Jeśli jednak posiadacz nie wyznaczył nikogo do pobrania pieniędzy, to ten, który ma dokonać zapłaty winien być upoważniony do zdeponowania tamże zapieczętowanych pieniędzy w terminie płatności bez wcześniejszego wezwania. Gdyby od akceptanta żądano przeniesienia zapłaty w inne miejsce, nie jest on do tego zobowiązany bez pobrania prowizji. Jest dozwolone, że zgodzi się na to dobrowolnie na ryzyko tamtego, który pieniądze ma otrzymać i żąda przesyłki.

XVI.
Kto zaakceptuje weksel staje się dłużnikiem i jest zobowiązany, czy wartość została zaraz zapłacona i zwrócona czy nie, wykupić weksel we właściwym czasie nie przez asygnacje i przekazy, (chyba że te byłyby przyjęte dobrowolnie, w tym przypadku jednak posiadacz zachowuje swoje prawo wekslowe tak długo, aż zapłata rzeczywiście nastąpi), lecz wyłącznie gotówką, bez robienia wyjątków, ani kompensacji lub tak zwanej rekontry, jakiekolwiek byłyby pretensje i żądania pomiędzy cedentem, wystawcą, posiadaczem, indosanetem lub akceptantem czy innymi, jakkolwiek by się nazywali, oprócz tego, że należy niezwłocznie dokonać zapłaty.

XVII.
Żadne weksle nie mogą być płacone drobnymi monetami, jak np. trzygroszniaki, a tylko szóstakami i orłami. Jeśli jednak weksel jest płatny w talarach krzyżowych i w talarach podobnego rodzaju lub wyraźnie w talarach bankowych, zapłaty należy dokonać w wyszczególnionym na wekslu rodzaju i nikt nie jest zobowiązany przyjąć na sto talarów więcej niż 10 talarów 1/4. Ponieważ dotychczas nadeszło tutaj, a w przyszłości nadejdzie więcej, wiele weksli z Polski płatnych w bitych talarach pruskich, należy to rozumieć jako talary krzyżowe i talary tego rodzaju, a nie jako talary bankowe. Podobnie też, gdy na wekslach lipskich, wrocławskich i tym podobnych mowa jest o talarach, a nie wyszczególniono stanowczo talara krzyżowego czy bankowego, to chodzi o talary krzyżowe. Wtedy talar nie może być liczony i płacony wyżej niż trzy guldeny lub 90 gr będących tu w obiegu pieniędzy.

XVIII.
O ile, mimo nalegań posiadacza, weksel nie został wykupiony w terminie płatności, to posiadacz może bez swojego uszczerbku wstrzymać się z protestem do dziesięciu dni po terminie płatności, nie wliczając niedziel i dni świątecznych. Jeśli po upływie tego czasu jeszcze nie otrzymałby zapłaty, winien dziesiątego dnia zaprotestować, chyba że byłaby to niedziela lub wielkie święto. W takim przypadku protest należy składać dziewiątego dnia. Należy pamiętać, że te dni ulgowe nie oznaczają przeciągania wykupu weksli według własnego uznania poza dzień płatności, a dobrzy i prawdziwi płatnicy dokonają zapłaty bez ociągania w terminie płatności, bo te dni ulgowe prowadziłyby do nadużycia.

XIX.
Termin płatności, jeśli chodzi o weksle płatne zwyczajowo, przypada na czternasty dzień po dokonanej akceptacji, nie licząc dnia akceptacji, ale z włączeniem niedziel i dni świątecznych. Weksle płatne w określonym dniu wymagają baczenia w dniu poprzedzającym termin płatności, wtedy zaczynają się dni ulgowe. Wystawia się też weksle płatne w określonym dniu lub pewien czas po dacie, a ich termin płatności liczy się od następnego dnia po tej dacie.

XX.
Ponadto weksle płatne a vista lub za okazaniem mają te moc, że muszą być wykupione w ciągu 24 godzin po prezentacji, która może mieć miejsce także w niedziele i dni świąteczne. A wekslom płatnym w pewien czas po okazaniu, jednak poniżej H dni, przysługują 3 dni ulgowe, jednak inne weksle, weksle płatne zwyczajowo i na dłuższy czas po okazaniu, zachowują dni ulgowe jak w art. XVIII.

XXI.
Jeśli weksle płatne w oznaczonym dniu, prezentowane są po raz pierwszy, gdy minęła już ich data, a nawet kilka dni ulgowych, to dni ulgowe liczy się od wymienionego dnia zapłaty i tylko akceptant może posłużyć się pozostałymi dniami ulgowymi. Jeśli upłynęły wszystkie dni ulgowe, zapłata musi nastąpić w ciągu 24 godzin. Gdyby posiadaczowi lub nadawcy weksla wykazano szkody lub zwłokę z powodu tak długiego pozostawania weksla poza obiegiem, powinien za to ponieść odpowiedzialność, a wystawce należy uwolnić od wszelkich roszczeń.

XXII.
Jeśli posiadacz w terminie płatności nie zażąda od akceptanta pieniędzy, a tymczasem nastąpi zmiana monety, to dłużnik nie jest zobowiązany do płacenia innym rodzajem monet niż tą, która była w obiegu w terminie płatności, a posiadacz weksla zobowiązany jest tę monetę o wartości przypadającej na termin płatności przyjąć. Jeśli prezentant przez zwłokę w odbiorze pieniędzy doznał innych szkód, akceptant lub dłużnik nie jest zobowiązany ich rekompensować, zważywszy na to, że był gotów zapłacić, a właściciel powinien się zgłosić.

XXIII.
Jeśli akceptant w terminie płatności zapłaciłby tylko część sumy wymienionej na wekslu, o przyjęciu oferowanej sumy decyduje posiadacz. Z powodu zaistniałej zwłoki winien wystąpić z protestem i jest tym samym uprawniony zwrócić się do wystawcy i indosanta.

XXIV.
Żaden akceptant nie jest upoważniony do zapłaty weksla prezentantowi lub posiadaczowi przed właściwym terminem płatności, nawet gdyby to był przez niego akceptowany weksel prima i mógłby ze względu na czas mieć z tego korzyści. Gdyby się zdarzyło, że ten, na rzecz którego nastąpiła zapłata przed czasem, zbankrutował, to szkodę i ryzyko takiej zapłaty ponosi ten, który zapłacił weksel przed czasem. Własne weksle może każdy zapłacić wedle uznania.

XXV.
Jeśli cedent przedstawiłby wystawiony weksel jakiemu człowiekowi i przesłałby go w celu sporządzenia akceptacji, a akceptacja by rzeczywiście nastąpiła, to cedent jako pan tego weksla nie może odwołać zapłaty przed terminem płatności i przenosić jej na kogo innego. Tego rodzaju moc ma ostatni indosant weksla, o ile zapłata jest wystawiona w indosie prosto i koniecznie na wspomnianą osobę, a nie na zlecenie. Jeśli jednak posiadacz weksla miałby w tym jakiś udział lub wykazał akceptantowi poprzez listy cedenta lub indosanta, że wpisane na wekslu pieniądze przyjął dla własnej korzyści, nie był więc złym mandatariuszem lub pełnomocnikiem nadawcy weksla, to akceptant winien mu te wartość zrekompensować i nie zważać na odwołanie.

XXVI.
Ktoś remituje pieniądze korespondentowi na swój rachunek, aby je ulokować lub kontrremitować, a weksel płatny jest bezpośrednio korespondentowi, a nie na zlecenie, a zdarzyłoby się jednak, że korespondent bankrutuje przed terminem płatności weksla i nie zadowoli wystawcy, wtedy w mocy i woli remitenta pozostaje odwołanie zapłaty u akceptanta i zarządzenie aby nastąpiła do kogo innego.

XXVII.
Należałoby sobie życzyć, aby tak jak w innych miejscach także tutaj zlikwidować całkowicie różnorakie indosowanie weksli, gdyż powstaje zamieszanie i korowody. Jednak właśnie silnie wchodzi ono w użycie i nie da się tego łatwo zrobić. Dlatego zostanie na jakiś czas utrzymane, jednak indosy in blanco likwiduje się niniejszym zupełnie. Będą one całkowicie wypełniane, z wyraźnym wskazaniem tego, komu mają być płacone, kto pokrywa wartość, także określenie daty i miejsca, gdzie kontrahenci doszli do porozumienia. W razie braku powyższych akceptant nie jest zobowiązany do zapłaty, lecz winien w terminie płatności pieniądze prawnie zdeponować do czasu otrzymania właściwego indosu lub innego wystarczającego dokumentu, chyba że posiadacz weksla wpłaci zadowalającą kaucję i zabezpieczy przez to akceptanta przed nagabywaniem, w jakim przypadku pieniądze mogą być odesłane do właściciela.

XXVIII.
Jeśli weksel po dokonanej akceptacji nie jest zapłacony i stosownie zaprotestowany w terminie płatności, właściciel i kredytor powinni jak najszybciej wycofać swój regres od ostatniego indosanta, od którego otrzymali weksel, a jeśli nie otrzymali od niego zadośćuczynienia powinni pójść do poprzedniego, o ile ma dobry kredyt i jest wypłacalny. I tak dalej, jeśli nie wpłynęły żadne inne wyraźne zlecenia, aż do i szkód według czasu ważności weksla, a w przypadku braku dostatecznego zadośćuczynienia wystąpić przeciw niemu, jego poręczycielom, egzekwować zastaw, jednak cedując istniejące prawa na akceptanta.

XXIX.
Jeśli kto chciałby najpierw zobowiązać do zapłaty tego, który akceptuje, a jednak nie płaci, to jest mu to dozwolone, a wszyscy zainteresowani, zarówno wystawca lub wydawca, jak też każdy indosant nie są przez to mniej zobowiązani aż do ostatecznej zapłaty. Jednak kredytor może wedle uznania zostawić w spokoju akceptanta i dochodzić swoich praw u ostatniego indosanta, a potem znowu wrócić do akceptanta. Dopuszczalny jest więc w takich przypadkach każdy wariant w celu uzyskania całkowitej rekompensaty kapitału, korzyści, szkód i kosztów.

XXX.
Jeśli kto z zainteresowanych umawiał się z posiadaczem weksla, że częściowo zapłaci, wtedy inni zainteresowani ze względu na tę umowę nie mogą mieć do niego roszczeń. Posiadacz może domagać się swojej reszty i dochodzić od jednego czy drugiego pełnej zapłaty na drodze prawnej lub na drodze umowy.

XXXI.
Podobnie, gdy wystawca, akceptant i indosat razem lub jeden z nich zbankrutuje, może posiadacz dochodzić swojej zapłaty od kogo chce i otrzymać od jednego lub drugiego tak dużo ile można, dopóki nie otrzyma w całości zadośćuczynienia za weksel kosztami i kontrweksel.

XXXII.
Aby zapobiec wszelkiej nieprzyzwoitej lichwie, żaden dłużnik nie powinien płacić interesse, lagio i kursu weksla zwrotnego, jeśli nie wykazano dostatecznie, że w miejscowości, do której trasowano weksel, kredytor z powodu zaległej zapłaty musi brać pieniądze gdzie indziej na weksel, i rzeczywiście brał. Lecz z braku takiego oświadczenia należy wyrównać tylko prawdziwy weksel i koszta, porto, opłaty protestów i 1/2 procent prowizji, które ostatni posiadacz poniósł, a wszystko to liczone wedle kursu pierwszego dnia pocztowego po terminie płatności, w którym posiadacz mógł weksel do wystawcy retrasować. Trasat nie jest też zobowiązany powetować kontrweksel do wszystkich miejscowości, gdzie jego listem handlowano, ale tylko w tej miejscowości, gdzie remitował go do zapłaty.

XXXIII.
Przy zaistniałym bankructwie i wynikającej z tego licytacji weksle mają wprawdzie przed innymi towarami, długami i obligacjami pierwszeństwo, ale w żadnym razie przed prawnymi i szczególnymi hipotekami, tudzież przed pieniędzmi uprzywilejowanymi i nieletnich dzieci, chyba że pieniądze otrzymane na weksel są jeszcze przed podziałem w posiadaniu bankruta, w takim to przypadku miałyby one pierwszeństwo przed wszystkimi innymi dobrami.

XXXIV.
Jeśli kto otrzymał od kogo innego towar do sprzedaży lub w komis na przechowanie i od tego samego dostał weksel, winien być w prawie z tych towarów sobie zapłacić, a gdyby w razie bankructwa lub czego innego, na towary nałożono areszt lub zakaz, albo obciążono je hipoteką, nie więcej niż po zadowoleniu jego pozostanie winien wydać, co się zaś tyczy jego żądań, zachowuje prawo regresu wobec wszystkich innych kredytorów, jakkolwiek byliby uprzywilejowani.

XXXV.
Ponadto w razie bankructwa powinni zarówno obcy, jak też miejscowi do licytacji być dopuszczeni i równo z miejscowymi otrzymać swoje części, chyba że z miejscowymi postąpiono w innych miejscowościach inaczej. W takim przypadku należy wedle prawa podziału przestrzegać równości, a nikt nie może być dopuszczony lub nie może mieć udziału, jeśli wraz z żądaniem nie przedstawi uwierzytelnionego kwitu swojej zwierzchności, że tutejsi w tamtych miejscowościach mają parytet.

XXXVI.
Ponieważ może się zdarzyć, że właśnie zapłacone weksle nie są odebrane lub przeniesione przez tego, kto dysponował pieniędzmi, to wszystkie weksle, które na kogo trasowano, uważać należy za zapłacone po upływie czterech tygodni od terminu płatności, mimo że ich w tym czasie nie zażądano, wyjąwszy weksle własne, wydane na siebie, które rok i dzień od terminu płatności, czy są zaprotestowane czy nie, mogą być odroczone, a wydawca nakłaniany do zapłaty. Jeśli odroczenie nie nastąpiło, a kredytor nie wniósł w tym czasie skargi przeciw dłużnikowi, to tym samym weksel własny całkiem wygasł, a dłużnik nic nie jest winien kredytorowi. Chyba że kredytora przed upływem jednego roku i jednego dnia zabrała śmierć, to jego spadkobiercy mają cały rok i dzień czasu na odroczenie, a weksel jest ważny.

XXXVII.
Jeśli zaakceptowany weksel zginie, a dłużnik przyznaje się do długu, to należy wobec niego postąpić zgodnie z prawem wekslowym, jednak ten, który ma otrzymać pieniądze, ma złożyć wystarczającą kaucje, że chce na swój koszt reprezentować dłużnika przed wszystkimi, którzy mają pieniądze otrzymać.

XXXVIII.
To spisane prawo wekslowe powinno obowiązywać nie tylko kupców i negocjantów, ale także wszystkich tych, którzy weksle wystawiają i nimi się, pod jakim bądź pretekstem, posługują, obojętnie w jakiej są kondycji finansowej i jakiego stanu. Podlegają temu także zarówno kobiety wolne jak i zamężne, jeśli prowadzą swoje własne interesy, a co się tyczy kobiet zamężnych, to prowadzą interesy dla siebie, bez swoich mężów, albo żony zawiadują interesami swoich mężów, z pełnomocnictwem małżonka lub innego kuratora.

XXXIX.
Tym samym objęci są nieletni, którzy nie osiągnęli jeszcze dwudziestego pierwszego roku życia, jeśli mają własne interesy i własnymi interesami zarządzają lub są z innymi w maszoperii. Ci jednak, którzy jeszcze z ojcowskiego stołu i pod ojcowską władzą żyją, nie uprawiają przypuszczalnie żadnego handlu ani wymiany, jeśliby więc wystawili lub akceptowali dla siebie samych weksle, mogą się przed takimi wekslami i umieszczonymi w nich długami bronić na zasadzie pożyczki greckiej, wedle ustawy Senatus Consultum Macedonianum.

XL.
Aby móc szybciej pomóc kupcom także w ich innych problemach i żądaniach, które nie dotyczą wymiany, aby uniknąć obszerności ksiąg dłużników, jeśli takie będą mieli w przyszłości, to od wszystkich, którzy swoje towary w określonym czasie sprzedają, a którym udzielono kredytu na więcej niż 10 talarów, wymagane będzie składanie krótkoterminowych obligacji, które będą zobowiązani nieuchronnie dawać, umieszczając w nich sum? kredytowanego długu oraz czas i cel zapłaty, mniej więcej tej treści:

Ja, niżej podpisany, oświadczam niniejszym,
że od N. N. kupiłem zdatne towary za ........
florenów .......... groszy, które dnia .............
zapłacić obiecuję. Gdańsk, dnia .........

Takie obligacje należy uważać za obligacje, które po upływie określonego w nich terminu dają dłużnikowi, jeśli nie ma szczególnego podejrzenia przeciw niemu, jeszcze sześciotygodniowy termin płatności za opłaceniem jednego procenta od tych sześciu tygodni, co należy na tej obligacji odnotować. Po upływie jednak tych sześciu tygodni należy traktować taką obligacje na równi z wekslami i egzekwować według prawa wekslowego.

XLI.
Także asygnacje wywołują wiele sporów, a ciągłe asygnowanie tam i z powrotem szkodzi światu handlowemu, dlatego, jeśli weksle są płacone asygnacjami, nikt nie może być zobowiązany do trzymania u siebie asygnacji dłużej niż trzy dni, lecz jeśli w tym czasie nie zapłacono jej z pierwszej lub z drugiej ręki, to posiadacz ma prawo i moc oddać ją temu człowiekowi, od którego ją dostał i żądać od niego zapłaty zgodnie z art. 1. Jeśli dłużnik jest porządnym człowiekiem, a przeciągał jednak zapłatę, jest zobowiązany wpłacić 2 procent na miejscowy urząd wetowy.

XLII.
Jeśli zaś chodzi o formy procesowe, pozwany powinien być przez woźnego na nadzwyczajny dzień sądowy i na dogodną dla urzędu godzinę wezwany. Jeśli byłyby wystarczające przypuszczenia, że może uciekać, to w takim przypadku można go bez wcześniejszego wezwania na prośbę i koszt skarżącego aresztować. W zwykłym trybie jest zobowiązany na pierwsze ustne zaproszenie przed urzędem sędziowskim, (a jeśli zamieszkuje poza miastem pod tą samą jurysdykcją, to przed wiceprzewodniczącym lub innym urzędem podległym burmistrzowi), pod groźbą kary natychmiast we własnej osobie się stawić. Jeśli jednak nie stawiłby się bez istotnej przyczyny także po następnym wezwaniu, powinien być, bez względu na jego osobę, przez woźnego przyprowadzony. Wtedy strony bez prokuratora lub postronnego doradcy sądowego, chyba że urząd dopuści takiego prokuratora lub podobnego doradcę dla oceny sprawy i osób, winny sprawę ustnie przedstawić. Następnie skarżyciel przedkłada ustnie swoją skargę, a oskarżony po złożeniu przysięgi odpowiada na to ustnie prawidłowo i rzeczowo pod groźbą kary. Natomiast, gdy jest pewne, że ma on istotne zastrzeżenia, jest zobowiązany o nich w związku ze sprawą niezwłocznie poinformować. Po prześledzeniu sprawy urząd nałoży na oskarżonego zapłatę w gotówce lub wystarczającą kaucję z zastawem lub poręczeniem, a egzekucję przeprowadzi w terminie trzech dni. Gdyby oskarżony nie miał tak dużo w dobrach, a także nie mógł zabezpieczyć stosownej kaucji, lub istniałoby prawdopodobieństwo ucieczki, należy go aresztować. To wszystko, co ustnie przekazały strony i co zdecydował urząd, musi podsędek lub pisarz urzędowy zaprotokołować i włączyć do ksiąg urzędowych.

XLIII.
Gdyby która ze stron od ogłoszonej, ostatecznej decyzji do drugiej instancji się odwołała, w takim przypadku apelacja pozostaje zgłoszona, jednak sąd pierwszej instancji może bez przeszkód z lub bez kaucji skarżącego przeprowadzić egzekucje przeciw skazanemu oskarżonemu. W drugiej instancji apelant powinien swoją apelacje pierwszego dnia sądowego wprowadzić nie tylko za pośrednictwem uczestników pierwszej instancji, lecz bez przedstawienia nowych dowodów, sprawę w pierwszym terminie w pierwszej instancji zostawić, albo ustnie i krótko rozsądzić. Wtedy do decyzji Szlachetnej Rady należy, aby sprawę jak najszybciej zakończyć, a wyrok opublikować. Od wyroku nie ma już żadnej apelacji oprócz tej w takich sprawach dopuszczalnej, także zgodnie ze specjalnym dokumentem obecnie Najchwalebniej Nam Panującego Króla Polski Augusta II., Naszego Miłościwego Króla i Pana, z dnia 28 miesiąca lipca, roku 1689 w Warszawie, który nowym Dekretem Królewskim został potwierdzony. Pod karą pięciuset złotych węgierskich zabrania się próbować przeprowadzenia takiej apelacji własnym wysiłkiem, lecz należy sprawę przez niezwłoczną, prawdziwą egzekucję szybko i należycie zakończyć.
Opracowanie i ilustracja: prof. wirt. Danziger - na podstawie tekstu wydanego przez Oficynę Daniela Ludwika Wedla, Szanownego i Wielebnego Drukarza Rady i Gimnazjum Akademickiego w Gdańsku z 8 marca 1701 r. (reprint Wydawnictwa Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum" z 2002 r., tłumaczenie na polski: Stefania Sychta).


17 października 2005
© by Akademia Rzygaczy Members