Wydział Postaciologii



Strona główna
ZOO Akademii

Andreas Hakenberger

1574-1627

Andreas Hakenberger urodził się w 1574 roku w Koszalinie. Niestety nie zachowało się wiele danych o jego młodości. Historycy przypuszczają, że uczył się w Gdańsku u Johanna Wanninga. O życiu osobistym wiadomo tyle, że był trzykrotnie żonaty (ostatni raz ożenił się 31 stycznia 1627 roku z Dorotą Bochińską). Był w konflikcie z znanym z trudnego charakteru organistą Kościoła NMP Paulem Siefertem, a pod koniec życia borykał się z problemami finansowymi. Pochowany zaś został na pewno 5 czerwca 1627 w Gdańsku w kościele św. Mikołaja.
List1.jpg List2.jpg
List Hakenbergera do Rady z czerwca...

...i z grudnia 1607 r.

W roku 1602 dołączył do kapeli Zygmunta III Wazy, gdzie pełnił funkcję lutnisty, śpiewaka i prawdopodobnie kompozytora. W 1607 roku zdecydował się na powrót na Pomorze i dwukrotnie listownie złożył ofertę swoich usług Radzie Miasta Gdańska. Pierwszy list, z czerwca, napisany był konwencjonalnym stylem typowym dla ofert pracy. Bardziej bezpośredni był drugi list, a wnioskując z zawartych w nim zwrotów i aluzji, kompozytor całkiem dobrze orientował się w sytuacji. Wiedział na przykład, że w ubieganiu się o to stanowisko miał konkurencję w postaci Schlitzlinga, Forstera seniora i Dulchiusa. Rok później jego podanie zostało rozpatrzone pozytywnie i otrzymał posadę kapelmistrza miejskiego, co było równoznaczne z objęciem stanowiska kapelmistrza kapeli luterańskiego wówczas Kościoła Najświętszej Marii Panny. Władze kościoła miały być niezadowolone z wyboru katolika, ripostą Hakenbergera na to miały być słowa, że jest muzykiem, a nie teologiem.
NeweDeutsche.jpg SacriModulorum.jpg InQuaMotectae.jpg
Newe Deutsche Gesänge (1610)

Sacri modulorum concentus (1615)

In qua motectae (1617)

Na twórczość kapelmistrza składają się wokalne kompozycje o tematyce religijnej jak i świeckiej, choć ze zdecydowaną przewagą muzyki religijnej. Pierwszym zachowanym utworem Hakenbergera jest pięciogłosowy motet In die magna, wydany w Krakowie w 1604 r. w zbiorze Wincentego Liliusa. Jego pierwszą publikacją w Gdańsku był zbiór madrygałów na 5- i 8-głosów Newe deutsche Gesänge (1610). Zawarte w nim utwory wielogłosowe wykonywane były najprawdopodobniej w Dworze Artusa, ówczesnym ośrodku świeckiej muzyki. Warto też nadmienić, że był to jedyny zbiór madrygałów opublikowany także w Rzeczpospolitej. Nie zdobył jednak popularności ze względu na niemieckojęzyczne teksty. W 1612 wydrukowano drugi zbiór, tym razem motetów, Odaria Suavissima, ten jednakże nie zachował się do naszych czasów.
DiligiteIustitiam.jpg VoceMea.jpg Tabulatura.jpg
Diligite iustitiam ze zbioru Sacri Modulorum

Voce mea ze zbioru Harmonia sacra

Angelus ad pastores ait z Tabulatury Oliwskiej

Jednak trzonem jego twórczości są dwa inne zbiory motetów: dedykowany gnieźnieńskiemu biskupowi Wawrzyńcowi Gembickiemu zbiór Sacri modulorum concentus, de festis solennibus totius anni et de tempore (1615) zawierający 41 utworów i dedykowany królowi Zygmuntowi III Wazie zbiór Harmonia sacra in qua motectae (1617) w skład którego wchodzi 21 ośmiogłosowych motetów. Oba zbiory są napisane do religijnych tekstów łacińskich (najliczniej reprezentowane są psalmy i antyfony). W większości utworów Hakenberger kultywował modną wtedy technikę polichóralną, określaną ówcześnie jako cori spezzati, a polegającą na przeciwstawieniu sobie dwóch lub trzech zespołów chóralnych, rozmieszczonych często w różnych częściach kościoła.

Fragmenty utworów Andreasa Hakenbergera w wykonaniu Cappella Gedanensis


Dulcis Iesu



Angelus ad pastorem



Congratulamini mihi omnes


Imieniem Andrzeja Hakenbergera nazwano w 2004 roku rondo położone przy skrzyżowaniu ulic Franciszka Schuberta, Ludwika Beethovena oraz ul. Trzy Lipy.
Andreas Hakenberger kariery wielkiej za życia nie zrobił. Nie został również wielkim kompozytorem, trudno go dostrzec w cieniu jego wielkich kolegów, choćby tych wszystkich, których imiona noszą ulice położone w pobliżu Ronda Hakenbergera. Z drugiej strony osiągnął coś, czego odmówiono samemu Bachowi - został kapelmistrzem Kościoła Mariackiego. Osiągnął też coś jeszcze. Jeśli przyjrzymy się wydawnictwom muzycznym, zawierającym antologie utworów okresu w którym tworzył, znajdziemy nazwisko Andreasa Hakenbergera na wielu płytach wydawanych na całym świecie. Jego muzyka zatem stała się częścią światowego dziedzictwa ludzkości - a on jednym z Gdańszczan, którzy coś po sobie pozostawili całemu światu.


Opracowała: prof. wirt. Magrat

Ilustracje:
D. Popinigis, Muzyka Andrzeja Hakenbergera, Gdańsk 1997

Nagrania:
Fragmenty utworów Cappelli Gedanensis z płyty Cappella Gedanensis Music of Old Gdansk, 2004

Podziękowania dla p. prof. Aliny Kowalskiej Pińczak za udostępnienie nagrań oraz cenne informacje.

28 maja 2008
© 2008 Marta Krzyżowska
© 2004-2007