Wydział Parkologii


Strona główna
ZOO Akademii

Park Brzeźnieński

Friedrich Bladau, mistrz budowlany z Nowego Portu, kupił od Johanna Junga, pruskiego inspektora prowiantowego, 8 mórg wydmowego terenu w Brzeźnie i zbudował na nim w 1820 roku hotel i dom kąpielowy. Po dziesięciu latach od ich otwarcia zostały strawione przez pożar. Zniechęcony niepowodzeniem Bladau odsprzedał działkę państwu rosyjskiemu. Wybudowano na niej magazyny, a później urządzono stację kwarantanny znaną jako Kontumazanstalt. Dla sprawnego funkcjonowania placówki za 8000 talarów z sakwy cara wybudowano brukowaną drogę łączącą Brzeźno z Nowym Portem, a do roku 1831 obsadzono drzewami tereny między drogą a wydmami. Powstały w ten sposób lasek, później zamieniony w park, miał ochraniać trakt przed nawiewaniem wydmowego piasku i niszczącym wpływem morskiej bryzy. Obecnie ulica znajdująca się w miejscu carskiej drogi nosi imię I. Krasickiego.
parkbrzezno01.jpg
Park Brzeźnieński na planie z 1940 roku.

Lasek przekształcono w park w latach 1840-42, budując ogród zdrojowy i wydzielając park publiczny. Stanowi on przykład parku typowego dla okresu swego powstania. Posiada osie widokowe na Zatokę Gdańską, w przeszłości posiadał punkt widokowy oraz skwer z pergolą i poidełkiem. Pełnił rolę miejsca do wypoczynku i rekreacji dla coraz tłumniej przybywających klientów pobliskiego kąpieliska i uzdrowiska. Cechuje się zróżnicowanym drzewostanem, składającym się z około pięćdziesięciu gatunków drzew i krzewów. Ogólna liczba drzew przekracza 4860 sztuk. Do najliczniejszych gatunków należą: czarna i szara olcha, jesion, wierzba biała, sosna, klon, jawor, brzoza brodawkowata i wiąz. W podszyciu przeważa czarny bez.
Park dzieli się na dwie części. Większa, zajmująca ponad 70% terenu obejmuje tereny głównie wydmowe, jest zagospodarowana, posiada asfaltowe alejki, ławki - jest miejscem spacerów. Mniejsza część, wschodnia, znajduje się w podmokłym obniżeniu terenu. Ta część parku jest bardziej "dzika" i podobna do lasu.
parkbrzezno02.jpg
Przedwojenne Brzeźno z lotu ptaka z widocznym parkiem.

W parku znajdują się zbudowane w 1896 roku stanowiska Baterii Plażowej (Strandbatterie) dla sześciu dział 210 mm oraz pochodzące z lat 1908-14 betonowe schrony. Stały się one częścią parku po zdemilitaryzowaniu Gdańska na mocy Traktatu Wersalskiego. Na jednym ze schronów w 1925 roku zbudowano pomnik ku czci poległych żołnierzy 17 Pułku Artylerii Pieszej. Miał on formę wysokiej kolumny zwieńczonej złotą kulą i górował nad dzielnicą jeszcze do końca lat 50-tych. Aby go wysadzić, podłożono tak duży ładunek, że w wyniku wybuchu złota kula przeleciała nad całym parkiem i wylądowała przed jednym z domów na ul. Krasickiego, a odłamki pomnika dolatywały aż do ulicy Walki Młodych (obecnie Młodzieży Polskiej) w rybackiej części Brzeźna.
parkbrzezno03.jpg parkbrzezno04.jpg
Pomnik ku czci poległych żołnierzy.

Schron z 1914 roku.

Dziś można oglądać jedynie resztki dawnego pruskiego fortu. Jego część została rozebrana i posłużyła jako materiał budowlany dla kościoła św. Antoniego, część nie przetrwała ciężkich walk w marcu 1945 roku, a reszta została wysadzona i zalana wodą już po wojnie.
W wyniku konkursu przeprowadzonego w 2002 roku w brzeźnieńskich szkołach, Rada Miasta Gdańska nadała parkowi imię Jana Jerzego Haffnera (Jean Georg Haffner), lekarza francuskiego gubernatora Gdańska, gen. Jeana Rappa. To właśnie za namową Haffnera, w roku 1808 Rapp polecił zbudować w Brzeźnie łazienki do morskich kąpieli - pierwszy taki obiekt w regionie. Przetrwały one jednak tylko do wielkiego sztormu z 1813 roku.

Obecnie park przedstawia smutny obraz „troski” władz miasta o rekreacyjne tereny Gdańska. Dawne fortyfikacje głównie straszą bądź służą amatorom taniego alkoholu. Alejki z prowizorycznie wylanego asfaltu niskiej klasy są popękane, dziurawe i odkształcone pod wpływem rozrastania się korzeni drzew. Wieczorami nikt, któremu miłe jest zdrowie i życie, parku nie odwiedza. Walory parku można oglądać tylko oczami wyobraźni podczas lektury opracowań na temat jego historii.
Uchwała Rady Miasta Gdańska z 1994 roku zakładała rewitalizację parku. Minęła już dekada, powstawały kolejne plany i uchwały, a park czeka...
Opracował: dr wirt. Corzano

Ilustracje:
1. Archiwum Akademii Rzygaczy
2. Przedwojenna pocztówka (ze zbiorów W.Gruszczyńskiego)
3. 30 dni - nr 6 (56); 2004.
4. Foto: dr wirt. Corzano

Wykorzystano:
- Zygmunt Pawłowicz, ks. bp; Historia parafii św. Antoniego w Gdańsku-Brzeźnie, 1985.
- Miasto Jak Ogród - nr 2 "Brzeźno", Polski Klub Ekologiczny, 1997.
- Waldemar Nocny - Brzeźno , Polnord, 2004.
- 30 dni - nr 6 (56), 2004.

3 kwietnia 2005
© by Akademia Rzygaczy Members