Wydział Parkologii


Strona główna
ZOO Akademii

Park Steffensa

Park Steffensa, mylnie nazywany obecnie "Parkiem Steffensów", jest wciśnięty klinem pomiędzy tereny kolejowe - obszar Dworca Am Olivaer Tor - a Wielką Aleję. Zaczyna się po prawej stronie Wielkiej Alei, tuż za miejscem, gdzie niegdyś stała Brama Oliwska.
Założony został w 1899 r. z fundacji Franza Wilhelma Steffensa, urodzonego w 1818 r. w Gdańsku, zmarłego w 1910 r. w Berlinie, artysty malarza, członka starej gdańskiej rodziny patrycjuszowskiej. Ów to właśnie Steffens, w roku 1894, wzorem Daniela Gralatha i kilku innych światłych i zamożnych gdańskich osobistości, ofiarował rodzinnemu Miastu sumę 50.000 talarów, z przeznaczeniem na utworzenie parku. Park ten, nazwany imieniem fundatora, utworzony został na terenie należącym uprzednio do miejskiego szpitala. Park udostępniony został Gdańszczanom w roku 1899.
01.jpg
Park Steffensa na planie z 1908 r.

Wdowa po Franzu Steffensie, Rosa Steffens, przekazała po jego śmierci Miastu następną kwotę pieniężną (200.000 marek), a Muzeum Miejskiemu zbiór jego akwarel i rysunków. Jak się łatwo domyśleć, Franz spoczął w pobliżu parku swojego imienia, na jednym z cmentarzy przy Wielkiej Alei, próżno zatem szukać jego grobu, choć pewnie po dziś dzień ziemia skrywa tam jego szczątki.
Park początkowo sięgał jedynie do cmentarza szpitala miejskiego. Po likwidacji, jeszcze przed II wojną światową, tego cmentarza, jego teren, już jako park, przyłączony został do Parku Steffensa. W ten sposób park oparł się na północy o teren kawiarni Vier Jahreszeiten - położonej naprzeciwko wylotu Lindenstrasse, dzisiejszej ul. Tuwima. Ekspansja parku odniosła kolejne sukcesy, kiedy to w wyniku zniszczenia kawiarni wczesną wiosną 1945 r. oraz następnie likwidacji Cmentarza Mariackiego w latach powojennych, północna granica parku przesunęła się aż do wylotu ul. Smoluchowskiego.
02.jpg 03.jpg 04.jpg
Park Steffensa na przedwojennych zdjęciach
Tuż po wojnie park nosił imię Ignacego Daszyńskiego. Nazwa taka była jednak widocznie niesłuszna, skoro na późniejszych planach teren nazywa się już "Park M.Kasprzaka".
W latach powojennych w parku, a właściwie na jego obrzeżu, ustawiono czołg porucznika Miazgi, którym jako pierwszy wjechać miał on w 1945 r. do Gdyni. Czołg porucznika Miazgi został pod Redłowem trafiony pociskiem przeciwpancernym, czy zatem ten na cokole w Parku Steffensa jest pierwszym, który wjechał do Gdyni, czy też jego zastępcą - trudno to ustalić. Pełniąc funkcję pomnika, stał się obiektem protestów przeciwko różnym sprawom, był więc kilkukrotnie przemalowywany przez pseudopacyfistów na różowo, domalowywano mu różne symbole i ogólnie traktowano w sposób, na jaki ani jako broń, ani jako pomnik, ani jako zabytek z całą pewnością nie zasłużył. Wizja lokalna dokonana przez Akademię w 2004 r. ujawniła, że mimo iż jest porządnie zakonserwowany z wierzchu przez wielokrotne przemalowywanie, to podwozie uległo daleko posuniętej korozji. Z czołgiem wiąże się pewne studenckie podanie, którego jednak ze względów obyczajowych nie przytoczę.
Właśnie w miejscu, gdzie dzisiaj stoi czołg-pomnik, znajdowała się do 1945 r. kawiarnia o nazwie Vier Jahreszeiten (Cztery Pory Roku) - miejsce spotkań towarzyskich Gdańszczan. Dodatkowego znaczenia nabrała kawiarnia odkąd zainstalowano w niej budkę telefoniczną - stała się wówczas również miejscem komunikacji ze światem dla uboższych, nie posiadających własnego telefonu, mieszkańcow okolicy. Pozostałościami kompleksu Czterech Pór Roku jest zapewne podłużny, ustawiony prostopadle do Wielkiej Alei murowany budynek oraz wykorzystywana obecnie w charakterze drewutni altana po wschodniej stronie budynku.
05.jpg
Czołg w Parku Steffensa

Dzisiejszy park jest, tak jak przed stu laty, miejscem bardzo ładnym. Walory rekreacyjne odbiera mu jednak skutecznie ryk samochodów i spaliny z Wielkiej Alei, będącej główną arterią komunikacyjną Miasta.

Opracował: prof. wirt. Grün

Ilustracje:
1. Fragment planu z 1908 r. (ze zbiorów prof.wirt. Mar-Zeta)
2. Przedwojenna pocztówka (ze zbiorów W.Gruszczyńskiego)
3. Danzig und seine Bauten, Berlin 1908
4. Archiwum Akademii Rzygaczy
5. www.trojmiasto.pl

20 lutego 2005
© 2005 Aleksander Masłowski
© by Akademia Rzygaczy Members